Bewustwording

‘ “That, too, is human freedom,” I thought, “self-controlled movement.” (…) No, I didnn’t want freedom. Only a way out – to the right or left or anywhere at all.’ (Kafka) hiermee kunnen we tellen dat Kafka kritiek geeft op de academische vrijheid die geldt op een universiteit. Hij zegt hier dat menselijke vrijheid het beheersen van je eigen bewegingen zou zijn, maar dat dit niet is wat hij wil, hij is op zoek naar een way out. De enige manier om dat te voltooien is door te leren en de docenten te plezieren, totdat hij als een modaal student functioneert. Kafka gebruikt dan ook het metafoor van een ‘ijzeren kooi’, waarmee hij wil zeggen dat er een suggestie van vrijheid is, maar dat we worden gebonden door regels. Door deze regels zouden we vast komen te zitten in een structuur waar we alleen als modaal uit kunnen komen. Hij ziet het einde van een studie dan ook niet als vrijheid van self-controlled freedom, maar als het bewegen naar wat jou is opgedragen zodat men niet anders weet of kan.

Jaspers schrijft in zijn tekst, ‘the Idea of the University’, over de universiteit zoals deze in Duitsland van na de tweede Wereldoorlog gevormd wordt. Een universiteit richt zijn doelstellingen op aan de hand van onderzoek, opvoeding en onderwijs, binnen het frame van een institutie en streeft hierbij naar universaliteit. Hierbij speelt communicatie tussen studenten, docenten en de verschillende vakgebieden een belangrijke rol. Een universiteit is zo gereguleerd dat het een eenheid van kennis kan uitdragen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van universele kennis binnen de specialisatie die wij kiezen en in dat vakgebied belangrijk zijn. Zo gaat de ene studie uit van onderzoeken naar universele kennis, terwijl een andere studie duikt op het individu.

‘It is a tragic paradox that academic freedom tends to obliberate (…) ultimate freedom of true communication.’ (Japers, p. 74)

Jaspers betoogd dat de universiteit functioneert binnen een institutioneel frame, wat impliceert dat er compromissen gemaakt zijn om dit neer te kunnen zetten. Er wordt binnen een universiteit gestreefd naar een ideaal maar dit is niet haalbaar. Het is de bedoeling dat er kennis wordt overgedragen, maar de vraag is in hoeverre dit kan worden overgedragen. Want een universiteit is institutioneel gevormd, maar wil communiceren tussen personen en heeft hier dus te maken met een tweestrijd.
Universiteit ontkomt er niet aan om op een institutionele manier gevormd te worden, maar ik denk dat men er van bewust moet zijn dat zij dan ook op die manier hun kennis verwerven. De universiteit kan hier niet aan zijn context ontkomen, net als wij hier als mens ook niet aan kunnen ontkomen. We worden allemaal gevormd door onze eigen geschiedenis, waardoor wij niet objectief kunnen zijn. We kunnen er wel naar streven om op een objectieve manier kennis te vergaren en/of overbrengen, maar dit door ons bewust te zijn van de context waarbinnen kennis tot stand komt. Hierbij is het zoals Kafka ook in zijn tekst beschrijft van belang dat we zelf zorgen dat we niet als modaal uit onze studieloopbaan komen. Wanneer je bewust bent van het institutionele frame waarin een universiteit functioneert, kunnen wij onszelf specialiseren. Niet door middel van de verscheidene richtingen die een opleiding ons aanbiedt, maar door hier zelf naar buiten te treden. We moeten in ons achterhoofd houden dat men streeft naar een ideaal, maar dat dit door de context waarin het functioneert niet kan worden gerealiseerd. We moeten ons dus bewust zijn dat een universiteit gebonden is aan een ‘ijzeren kooi’ waarin het onze taak is deze te doorbreken.

Bronnen
Jaspers, Karl. The idea of the university. Boston: Beacon Press, 1959: p. 37-79.
Kafka, Franz. A Report for An Academy. vert. Ian Johnston. Malaspina Universiity College: 2009.