Ideeën over de Universiteit

Streven naar intellectualiteit of individualiteit?
Ideeën over de universiteit van Oxford en de universiteit van Amsterdam

In The Idea of an University van Karl Jaspers, geschreven in het interbellum in Duitsland , richt de auteur zich op de fundamenten en doeleinden van een universiteit zoals deze zou moeten zijn. Een universiteit zou moeten voldoen aan drie aspecten die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn: Professionele training, algemene educatie en onderzoek. Door lid te zijn van een universiteit verkrijgt een student toegang tot een unieke intellectuele elite. In het hedendaagse tijdperk bekijk ik twee hoogaangeschreven universiteiten in Europa en hun doelstellingen in vergelijking tot de ideeën van Jaspers over de universiteit als leerinstituut: de universiteit van Amsterdam en de universiteit van Oxford. Op de website van beide universiteiten staat beknopt beschreven wat de doelstellingen en missie van de universiteit is, en komt er een duidelijk beeld naar voren waar de universiteit voor staat. Hoewel de universiteiten veel overeenkomsten hebben, zijn er ook duidelijke verschillen aan te wijzen. Welke zijn dit? En hoe verschillen ze met Jaspers opinie over het idee van een universiteit?

De universiteit van Oxford werd als eerste Engelstalige universiteit in 1167 opgericht en telt een kleine 20.000 studenten. De universiteit is niet gelegen op een campus, maar telt meerdere locaties in de binnenstad van Oxford. In de introductie op de website wordt al direct een duidelijke boodschap verkondigd: “Our aim is to remain at the forefront of centres of learning, teaching and research.” Oftewel: De universiteit streeft naar de hoogst mogelijke status in het onderzoeksveld en onderwijs, en probeert ook de meest intelligente en gemotiveerde studenten hiermee aan te trekken. Voor deze studenten die niet in Engeland wonen is er dan ook genoeg ruimte op de universiteit, maar liefst een derde van het totale aantal studenten komt uit het buitenland. In de introductie op de website wordt ook een link gegeven voor bekende alumni zoals Nobelprijswinnaars en succesvolle politici. De universiteit heeft een groot netwerk van collegiale universiteiten zoals bijvoorbeeld de universiteit van Princeton, een Ivy League universiteit. Tussen deze aangesloten universiteiten zijn er veel mogelijkheden voor uitwisselingsstudenten. Naast een educatie biedt de universiteit zijn studenten ook een breed aanbod in sport en groepen als de Union of Oxford, een beroemde debatclub waar wereldberoemde mensen uit zowel politiek en kunst aanschuiven.
Het Atheneum Illustre werd in 1632 omgedoopt tot de universiteit van Amsterdam en telde in het academische jaar 2009/2010 maar liefst 30.825 studenten, wat de UvA tot één van de grote algemene onderzoeksuniversiteiten van Europa. Zelf kenmerkt de UvA zich door “een kritisch, creatief en internationaal klimaat, een open sfeer en een sterke betrokkenheid bij stad en samenleving.” Ook de UvA heeft haar faculteiten verspreidt over meerdere locaties in de binnenstad van Amsterdam, wat bijdraagt aan de benoemde betrokkenheid van de student. De universiteit werkt nauw samen met de hogeschool van Amsterdam, en biedt Hbo-studenten de mogelijkheid om makkelijk door te stromen naar universitair onderwijs. Op deze manier helpt de UvA mee aan de vraag om meer hoogopgeleiden in Nederland, en creëert de universiteit een goede ondergrond om wetenschappelijk onderzoek en het inzicht van de professionele beroepspraktijk met elkaar te verbinden. De UvA biedt haar studenten ook een groot aanbod in sport, kunstworkshops met haar eigen stichting Crea en lezingen en debatten via de groep Studium Generale.
Een belangrijke stelling van Jaspers is dat unificatie zeer belangrijk is voor een universiteit, isolatie beperkt kennis werving en uitbreiding. Hier ligt ook het meest opvallende verschil tussen de universiteit van Oxford en de universiteit van Amsterdam: de universiteit van Oxford focust zich op een hoogst haalbaar resultaat op academisch niveau, terwijl de universiteit van Amsterdam ook volop kansen biedt aan studenten afkomstig van lagere onderwijsinstellingen om op te klimmen naar het universitaire niveau. Hiermee stelt deze universiteit zich open voor andere inzichten en richt zich meer op de ontwikkeling van de student als individu. Aansluitend hierbij is dat de universiteit van Amsterdam een breder aanbod heeft in het bestuderen en beoefenen van de kunsten.
Communicatie blijft volgens Jaspers de meest belangrijke hoeksteen van een universiteit, communicatie op een niveau van academici. Jaspers meent dat twee factoren de kwaliteit van communicatie beïnvloeden: De absentie van economische factoren (en de aanmoediging die hiermee voortkomt om ongebonden te experimenteren) en de verantwoordelijkheid van de gedachte zelf, die meer tot ontwikkeling komt door discussie dan wanneer het slechts bij die gedachte blijft en geen kritiek te verduren krijgt. Vooral de laatste is belangrijk voor een interpretatie van communicatie op de twee universiteiten. Waar de universiteit van Oxford zich beperkt tot het academische niveau, biedt de universiteit van Amsterdam meerdere perspectieven op het vlak van communicatie door toestroom van studenten die niet uit het academische veld afkomstig zijn.

Door een universiteit slechts voor studenten met bijzonder goede studieresultaten open te stellen beperkt een universiteit zich tot een kleine intellectuele elite. Dit werkt niet in het voordeel werkt voor de bevordering van de collectieve intelligentie van de maatschappij, en uiteindelijk heeft dit weer gevolgen voor de innovatiekracht van de economie en het aantal hoogopgeleiden in een land. Het zou juist de taak van de universiteit moeten zijn om jonge mensen te motiveren hoog onderwijs te volgen, wat zal resulteren in hogere resultaten. De universiteit van Amsterdam biedt jonge mensen van een hogeschool een makkelijkere doorstroming naar universitair onderwijs en voldoet daarom meer aan de maatschappelijke plicht die een universiteit heeft. De universiteit van Oxford is zeer ambitieus en succesvol in wetenschappelijk onderzoek, maar de universiteit van Amsterdam werkt naast de educatie meer aan de ontwikkeling van de student, de student als individu.

Bronnen

Introducing Oxford. Universiteit van Oxford
UvA. Profiel en Missie. Universiteit van Amsterdam

Jaspers, Karl. The Idea of an University. Berlijn: Springer,1923.