Crossing Borders

Spivak betoogt in de tekst Crossing Borders (The Death of a Discipline) dat het vakgebied comparative literature in dienst zou moeten staan van area studies: “The new step that I am proposing would go beyond this acknowledgment and this competition. It would work to make the traditional linguistic sophistication of Comparative Literature supplement Area Studies (and history, anthropology, political theory, and sociology) by approaching the language of the other not only as a a “field” language” (Spivak 2003, p. 9).
Spivak vindt dat cultuurwetenschappers moeten inzien dat taal meer is dan een onderzoeksobject. Taal zou benaderd moeten worden zoals men dat doet bij literatuurwetenschappen, als iets wat leeft en onderdeel is van cultuur: “We must take the languages of the Southern Hemisphere as active cultural media rather than as cultural study” (Spivak 2003, p. 9).
Daarom lijkt het haar goed om comparative literature en area studies met elkaar te combineren. Voortkomend uit deze combinatie is dat voorheen genegeerde teksten nu vertaald zouden kunnen worden. Dit zou leiden tot meer begrip voor andere culturen en hopelijk tot minder gewapende conflicten: “I am not advocating the politicization of the discipline [Comparative Literature]. I am advocating a depoliticization of the politics of hostility towards a politics of friendship to come, and thinking of the role of Comparative Literature in a responsible effort.” (Spivak 2003, p.12).
Volgens Spivak is vertalen dé manier om inzicht te krijgen in de verbanden tussen taal en cultuur. Volgens haar is niet zozeer de vertaling, maar het proces van vertalen belangrijk. De student leert op deze manier zowel over zijn eigen taal, als de taal die hij vertaalt. Daarvoor is natuurlijk wel een perfecte beheersing van de vreemde taal vereist.
Op een gegeven moment schrijft Spivak echter iets wat, naar mijn mening, tegenstrijdig is met het betoog dat zij voert. Ze schrijft dat comparative literature studenten niet het doel moeten hebben om veel talen te beheersen:”The old Comparative Literature did not ask the student to learn every hegemonic language; nor will the new ask her or him to learn all the subaltern ones” (Spivak 2003, p.10).
Het is natuurlijk ook onmogelijk om alle talen te willen spreken. Maar naar mijn inziens gaat deze uitspraak niet gepaard met wat zij wil bereiken. Ze zegt namelijk dat het niet zozeer de vertaling, maar het proces van vertalen inzicht geeft in de interactie tussen taal en cultuur. Het lezen van iemands anders vertaling heeft dus geen effect. Alleen het eigen vertalingproces, brengt iemand dichter tot een andere cultuur. Als iedereen echter maar één andere taal kent, zal iedereen ook alleen maar dichter bij één andere cultuur komen.
Hetgeen waar Spivak naar streeft is vrede. Haar plan van aanpak lijkt me echter een heel individualistisch en traag proces. Bovendien zijn het ook alleen de comparative literature en area studies studenten die bij deze aanpak worden betrokken. Niemand anders zal profiteren van de inzichten die zij verkrijgen, omdat deze inzichten alleen te verkrijgen zijn als men zelf aan de slag gaat met vertalen. Het lijkt mij dat haar plan in praktijk weinig resultaat zal opleveren. Het is te ambitieus om zoveel mogelijk talen te proberen te leren, maar haar idee levert weinig op als men dat niet doet.
Overigens lijkt het mij omslachtig om culturen dichter bij elkaar te willen brengen via literatuurwetenschappen. Het duurt waarschijnlijk jaren voordat iemand een nieuwe taal vloeiend spreekt en wanneer diegene de taal eenmaal perfect beheerst, valt er waarschijnlijk weinig nieuws te ontdekken bij het proces van vertalen. Het lijkt mij überhaupt ook niet nodig dat iemand zich totaal verdiept in een taal voordat er begrip kan ontstaan voor die cultuur. Bovendien laat Spivak buitenwegen dat cultuurverschillen meestal niet de enige oorzaak zijn voor gewapende conflicten. Er zouden waarschijnlijk nog steeds conflicten zijn, ook al zou iedereen elkaars cultuur begrijpen.
Het combineren van comparative literature en area studies heeft als positief effect dat verloren teksten in andere talen opnieuw zullen worden ontdekt, maar ik denk niet dat dit zal leiden tot een werkelijke vermindering in gewapende conflicten.

Literatuur
Spivak, Gayatri Chakravorty. The Death of a Discipline. New York: Columbia University Press, 2005. p. 1-23.