De rol van literatuur in Dead Poets Society

Ik was na het kijken van Dead Poets Society eigenlijk wel geïnteresseerd in Dr. J. Evans Pritchard en zijn inleiding over het begrijpen van poëzie. Dit niet omdat ik het eens was met het stuk wat we tijdens de film te horen kregen, maar omdat ik het een absurd idee vond om zo met literatuur om te gaan. Een gedicht beoordelen op de vastgestelde criteria, vervolgens een cijfer te geven naar aanleiding van de formule zodat men kan vaststellen of een gedicht goed is of niet en het vervolgens te kunnen rangschikken zonder er verder iets mee te doen? Jammer genoeg kwam ik er na een bezoek aan internet achter dat de goede man niet bestaat, zijn inleiding dus ook niet en kom ik er nooit achter of hij verder toch stiekem nog iets verheffends van plan was met zijn grafiek, formule en de uitkomsten ervan.

Keating heeft wel grootse plannen tijdens zijn lessen Engels. Hij gebruikt literatuur vooral om zijn leerlingen er op te wijzen dat het leven vluchtig is en het belangrijk is om er wat mee te doen en om kritisch naar de dingen te kijken. Dat de manier waarop hij lesgeeft hier soms tegenin gaat is een tweede, maar dit is wel wat hij als doel voor ogen heeft, en in ieder geval wat hij de leerlingen en mede docenten als zijn doel zijnde meedeelt. “No matter what anybody tells you, words and ideas can change the world” zegt Keating tijdens de les. Maar het is moeilijk voor Keating zelf om daadwerkelijk iets te veranderen doordat hij deel is van het instituut en hij het daardoor ook in stand blijft houden. De jongens hebben van hem als belangrijkste dezelfde vier pijlers meegekregen die in het begin van het schooljaar als traditie in de aula werden meegedeeld.

Ondanks dat Keating literatuur zo belangrijk schijnt te vinden is het voor het grootste deel eigenlijk maar een bijzaak in zijn lessen. Hij gebruikt literatuur, met name poëzie, vooral als iets waardoor men zichzelf kan ontwikkelen en niet om meer inzicht in de literatuur zelf te krijgen. Het zijn bepaalde ideeën die hij belangrijk vindt die vooral centraal staan en hij kiest er voor deze niet alleen via het behandelen van gedichten over te brengen maar ook onder andere via voetbal en een soort loop workshop. Dit laatste om aan te tonen dat mensen geneigd zijn om automatisch in het gareel te vallen. Het massaal in opdracht bladzijden uit een boek scheuren getuigt echter ook niet echt van kritisch denken, al scheen het daar wel als voorbeeld voor te dienen. Echt grote dingen verandert Keating met zijn lessen dus niet, er is aan het eind van de film onder de leerlingen geen beter begrip van andere culturen of wereldvrede, het is ook vooral zijn manier van lesgeven die de meeste invloed heeft op de leerlingen en niet zozeer de behandelde literatuur. Keating had wellicht als hij daar voor had gekozen de theorieën van Evans Pritchard net zo overtuigend en vol verve kunnen brengen. Hierdoor ben ik er nog niet helemaal uit of er in de film wordt laten zien of literatuur iets kan veranderen. Toen Keating nog als leerling rond liep op Welton richtte hij de Dead Poets Society op en jaren later als hij er zelf les gaat geven lijkt er niks verandert te zijn, de noodzaak voor de vereniging is er kennelijk nog steeds en dat het geheim moet zijn ook.