BLACKFACE

Vroeger, in de 19e eeuw, was het in een groot deel van de wereld de normaalste zaak van de wereld als een blanke man zich met gebrande kurk een zwart gezicht schminkte, er een grote, rode, lachende mond om zijn eigen mond heen bij tekende, en dan op een podium op de markt, of in het theater, een neger na ging doen. Dit uiteraard ter vermaak van het publiek. Dit ging door tot ver in de twintigste eeuw, en wordt Blackface genoemd. Grote filmsterren als Fred Astaire en Judy Garland hebben in films nog in Blackface gespeeld. Vanaf de jaren ’60 wordt het als racistisch gezien en worden er schoorvoetend echte Afro-Amerikanen toegelaten in de toneel- en filmwereld.

Om me heen kijkend in de collegebanken van de UvA Faculteit der Geesteswetenschappen zie ik heel veel blanke gezichten, maar geen tot weinig gekleurde. Terwijl als ik rondkijk op de Rechtenfaculteit van de VU er beduidend meer gekleurde gezichten zijn dan blanke. Hoe komt dit, waar komt dit verschil vandaan?
Hier in Nederland lijkt het uit het bovenstaande voorbeeld zo te zijn dat het nog moeilijk is voor niet-westerse allochtonen om te gaan studeren. Dat er gewoon niet genoeg gaan studeren. Als ik echter kijk naar mijn middelbare school in Amsterdam, waar van de 60 6-VWO’ers er 30 ouders uit niet-westerse landen hadden, konden deze 30 ook zeker naar de universiteit. Waar je echter als je de Nederlandse kinderen vroeg wat ze gingen studeren diverse antwoorden als Natuurkunde tot Archeologie tot kunstacademie kreeg, zeiden de meest allochtone kinderen Rechten, aan de VU.
Cornel West’s Black Intellectual heeft misschien dan toch meer raakvlakken met de Nederlandse universiteiten dan ik op het eerste gezicht dacht. Zouden Nederlandse Black Intellectuals ook last hebben van een dubbele discriminatie? Voelt een Nederlandse Marokkaan zich vanuit de eigen gemeenschap ook zo met de nek aangekeken als hij/zij ervoor kiest om Literatuurwetenschappen te gaan studeren in plaats van een studie die gewoon opleidt tot een ‘normaal’ beroep? Voelt deze jongere zich ook niet op zijn plek in de blanke academische wereld van het Bungehuis? Niet serieus genomen door de blanke professoren? En is dit zo ernstig dat ze dan maar rechten gaan studeren aan de VU?
Normaliter zou ik me dit niet zo aantrekken, me neerleggen bij het feit dat de wereld is zoals ze is, dat allochtonen gewoon graag rechten studeren, graag advocaten en rechters worden en bakken met geld binnenhalen, het er met een ‘ach, misschien heb ik ooit nog een goede advocaat nodig’ vanaf doen.
Maar toen lazen we De Certeau, die ons leert dat wij als academici de afgelopen 200 jaar alleen maar hetzelfde trucje hebben lopen toepassen, dat we lui zijn geworden, dat we ons opnieuw moeten uitvinden. Dat we tussen de discoursen in moeten gaan staan om zo de spanning op te zoeken en echt vernieuwende wetenschap te kunnen bedrijven. Dat alleen zo echt nieuwe vondsten gedaan kunnen worden. Maar wie zijn wij, blanke academici uit de blanke, Westerse, traditie, om dit te doen? Hoe moeten wij ons tussen discoursen plaatsen die dat nog nooit gedaan hebben, die altijd midden in het discours gestaan hebben?
Zijn de niet bestaande allochtone intellectuelen daar niet veel beter, veel makkelijker, toe in staat? Die staan immers al, volgens West, tussen de discoursen in, midden in die koorddans die De Certeau ons wil laten uitvoeren. Waar halen wij die zwarte intellectuelen vandaan, nu wij ze zo hard nodig hebben om onze wetenschap te redden?
Het antwoord luidt natuurlijk Blackface. Schilder je dit jaar eens wat meer als Zwarte Piet, zet die afropruik op, schilder zo’n mooie rode negermond op je gezicht, lach je witte tanden bloot, en bovenal, smeer wat gebrande kurk op die bakkes van je, en kom dan in de collegebanken plaatsnemen. Moet je eens kijken hoe snel je tussen de discoursen instaat. Geen professor meer die je serieus neemt. De zwarte gemeenschap kijkt je met de nek aan (als ze niet ergere dingen met je doen dan tenminste). Je witte medestudenten lachen je uit. De Blackface Intellectual is geboren.
PS> Ter variatie stel ik nog voor de Fatima Intellectual (met hoofddoek en donker dons op de bovenlip), de Osama Intellectual (met tulband, bomgordel en karikaturaal grote baard), en de Yellow Intellectual (Ushi-stijl)