Omdat ik iemand ben die opzettelijk dingen stuk maakt
Op het moment dat mij vriendelijk doch dringend werd afgeraden mijn studie fotografie te continueren brak er bij mij paniek uit. Terwijl ik in mijn hoofd al op tour was met de nieuwe Bob Dylan om à la Barry Feinstein de meest intieme momenten van een toekomstig icoon vast te leggen in sfeervol zwart/wit, was ik enigszins verwijderd geraakt van de realiteit van mijn studie en de daaraan verbonden eisen. De zo abrupt afgebroken ene dagdroom werd gelukkig al snel vervangen door een ander, waarin Bob en ik nog steeds goede vrienden zijn, maar ik nu mijn creativiteit uit in het geschreven woord. Sindsdien waan ik me op feestjes bij Bret Easton Ellis thuis, waar een minimalistisch, monochroom interieur het decor vormt voor de om ondefinieerbare redenen bekende acteurs, waar de met gasten omringde Bret een perfecte imitatie neerzet van de persoon die iedereen voorondersteld hij is, en waar ik een sigaret opsteek terwijl ik niet rook en mijn glas van het balkon stoot omdat ik iemand ben die opzettelijk dingen stuk maakt zonder over de gevolgen na te denken.
Overtuigd van de slagingskans van deze toekomstplannen struin ik het internet af op zoek naar handige tips voor beginnende schrijvers. Zo leer ik dat fictie niet verkoopt maar non-fictie ook niet, en hard covers ook niet. E-boeken zijn de toekomst want mensen lezen niet meer, of ze lezen alleen op internet, maar mensen zullen altijd boeken blijven lezen of misschien niet. Niemand wil je memoires lezen tenzij je al beroemd bent, en niemand wil je scenario lezen, zelfs als je al beroemd bent, tenzij je beroemd bent als scenarioschrijver. Niemand die nog geen scenarioschrijver is zou dat niet moeten willen worden want daar is het gewoon te laat voor. Vampieren zijn nu echt uit, weerwolven bijna en zombies komen terug, maar ‘the next big thing’ zijn toch echt kinderboeken, of misschien is het true crime, of fantasy, of geen van deze dingen. Gewapend met deze kennis over de toekomst van de literatuur, stuur ik een brief naar een uitgever:
Beste Uitgever,
Bijgevoegd vind u een voorstel voor een roman gebaseerd op Facebook updates geschreven door mijn kat. Hierbij ook wat foto’s van mijn kat. Als u het volledige manuscript wilt lezen dan kan dat. Ik heb ook een screenplay.
Met vriendelijke groet,
Floor
Dat ik graag op de zaken vooruitloop is geen geheim maar wel een manco.
Na mijn vruchteloze zoektocht op het internet en nadat alle positieve reacties van de uitgever, net als de uitnodigingen voor Bret’s huisfeestjes, zijn zoekgeraakt in de post, besef ik me dat ik het anders moet aanpakken.
Van Michel de Certeau leer ik dat er niet maar twee manieren zijn om met praktijk om te gaan zoals Foucault mij eerder had doen geloven. Volgens de Certeau is kennis als zodanig niet voldoende maar volstaat alleen intuïtie ook niet, daartussen moet nog iets zitten, iets dat alleen door oefening en herhaling te verkrijgen is, dit noemt hij ‘knowhow’ of ambacht. Dit is iets waar Foucault volgens de Certeau aan voorbij gaat en waardoor op heel veel manieren hetzelfde zeggen het enige is wat Foucault ooit gedaan heeft, en deze ‘knowhow’ is dus wat ik nodig heb. Door alle regels van een discours te volgen word ik geen goede schrijver, door volledig mijn intuïtie te volgen ook niet, maar ik weet toevallig na mijn gestruin op het internet en het lezen van blogs en websites van tientallen schrijvers in spé, dat oefening ook niet altijd kunst baart. Te veel mensen die willen schrijven lezen niet. Te veel mensen die willen schrijven zouden eigenlijk tuinman moeten worden, of tandarts, of ober, of laborant, of boekhouder, en ik vraag me met enige regelmaat af of ik ook te veel mensen ben.
Als vernieuwing ontstaat wanneer het discours geen antwoord meer kan geven op de vragen, moet ik vragen gaan stellen waar het discours geen antwoord op kan geven. Ik moet het discours doorbreken en misschien kan ik dit met ‘knowhow’, misschien kan ik het door de toekomst van de literatuur te voorspellen, door mijn kat een roman te laten schrijven, of misschien kan ik het omdat ik iemand ben die opzettelijk dingen stuk maakt zonder over de gevolgen na te denken.
Jeroen 5:00 pm on October 30, 2010 Permalink | Log in to Reply
Dat laatste lijkt me een goed antwoord. ;)
Uiteindelijk zie ik, net als jij volgens mij, de boodschap ‘Wees jezelf en doe zo veel mogelijk je ding.’ als eindconclusie van deze tekst en ook van dit vak. Verder mooi essay, ik vind het erg sterk hoe je het op jezelf hebt kunnen betrekken.
daya 5:13 pm on October 30, 2010 Permalink | Log in to Reply
Hoi Floor, erg leuk essay! En natuurlijk ben ik het helemaal met je eens :) Ook ik ben vaak gevraagd wat ik nou met mijn studie wil doen, of, more to the point, kan doen. En dan zeg ik “Ik weet het niet. Iets leuks. Schrijven bijvoorbeeld.” Hierop volgt altijd de zogenaamd-verborgen-medelijden-glimlach en knikken ze enthousiast, “dat zou leuk zijn!” Indeed.
Jij succes, en doe Brett en Bob de groetjes van me!
Ilika Polderman 11:51 am on November 4, 2010 Permalink | Log in to Reply
Hoi Daya,
Ik wilde net reageren op je comment, maar mijn reactie werd zo lang dat ik het maar als blog heb geplaatst. Dit gesprekje wat jij schetst komt mij heel erg bekend voor en het roept vaak ook frustratie op. Ik snap namelijk niet waarom wij geesteswetenschappers onze studie altijd moeten verdedigen.
Misschien omdat het directe maatschappelijke belang niet zo duidelijk is als dat van bijvoorbeeld geneeskunde. Maar dat is voor mij ook niet direct zichtbaar bij bijvoorbeeld de sterrenkunde.
Olling 3:12 pm on November 5, 2010 Permalink | Log in to Reply
Ik vraag me af waar de drang vandaan komt om je te verantwoorden voor je studiekeuze. Je zegt dat de directe maatschappelijke belang van onze studies verder verborgen liggen, en dat is misschien waar, maar uiteindelijk vergeet men denk ik vaak ook de essentie van een wetenschapper en zijn onderzoek nl,: nieuwsgierigheid. Doordat wij onze vraagtekens bij bepaalde verschijnselen stellen, gaan wij onderzoeken, hier kan vervolgens inderdaad een groter maatschappelijk belang uit naar voren komen. Maar ik heb helemaal geen bewijsdrang tegenover andere mensen, ik doe mij studie puur uit interesse en ik krijg hierin een bevredigend gevoel door het opwekken en beantwoorden van mijn nieuwsgierigheid en dat lijkt me genoeg.
Gerda 9:42 am on November 1, 2010 Permalink | Log in to Reply
Hoi Floor,
Na het lezen van jouw boeiende bijdrage wil ik graag een citaat uit de Volkskrant van vanochtend 1 november toevoegen n.a.v. de dood van Harry Mulisch:
“[…] Een autodidact [ Mulisch] in een tijd waarin het nog niet evident was om te gaan studeren; iemand die, met een groot ontzag voor geleerdheid, op eigen houtje allerlei studies en meesterwerken las om vervolgens zelf een boek als ‘De compositie van de wereld’ te publiceren”. (Thomas Vaessens, p.4)
Dit citaat heb ik niet alleen gekozen omdat ik iets over Mulisch wilde bijdragen, maar ook om het woord autodidact en wat daaruit volgens mij voortvloeit : “Go for it!”
thomashvv 1:09 pm on November 2, 2010 Permalink | Log in to Reply
“Te veel mensen die willen schrijven zouden eigenlijk tuinman moeten worden, of tandarts, of ober, of laborant, of boekhouder, en ik vraag me met enige regelmaat af of ik ook te veel mensen ben.” Met deze zin ben ik het eens; er willen tegenwoordig ongeveer één miljoen mensen in Nederland schrijven. Mij lijkt 200 een goed aantal. 200 schrijvers, daartussen kan je alle verschillende voorkomens, verhalen, thema’s en stijlen wel verdelen. En omdat het er zo weinig zijn, zou de overheid ze ook niet meer moeten subsidiëren, want ze verkopen toch wel. Juist de rest van die mensen zou door de overheid gesubsideerd moeten worden, op voorwaarde dat ze nooit meer een letter op papier zetten.
Grappig dat wij het als brave studenten hebben over autodidacten die zelf hun pad uitstippelen terwijl wij hier juist precies het tegenovergestelde doen. Floor, iets valt me op aan jouw verhaal: enerzijds streef je naar vernieuwing, anderzijds Google je hoe het nu eigenlijk zit met de fictie- en non-fictie-wereld. Dit lijkt me om logische redenen een verkeerde instelling. Toevallig – of eigenlijk niet toevallig maar dat woord gebruik ik zodat het minder pompeus of hooghartig klinkt – heb ik enige kennis van zaken bij de uitgeverswereld, waar iedereen zegt naar vernieuwing op zoek te zijn maar niemand mij ooit heeft kunnen uitleggen waarom vernieuwing nu eigenlijk noodzakelijk is. De een begint over het e-book, de ander over de lage verdiensten voor auteurs, een derde over Twitter, maar niemand weet waar hij het over heeft en daarom gaan ze allemaal maar extra hard praten. Wat ervaring mij leert, is dat mensen die op zoek zijn naar vernieuwing het slechtste schrijven; beeldende metaforen, onbegrijpelijke woorden, ellenlange zinnen, vernieuwende thematiek, steeds vaker denken mensen dat ze zoiets nodig hebben om zich te onderscheiden, en misschien doen ze dat ook, maar dan niet in een positieve zin. Vernieuwing hoef je volgens mij niet naar op zoek te gaan, mensen veranderen vanzelf wel. Tegenwoordig vinden wij – op een enkeling na – Vondel niet meer interessant, eenvoudigweg omdat wij veranderd zijn, niet omdat de schrijvers die wij nu goed vinden ten opzichte van Vondel zo vernieuwend zijn. Ruim een jaar geleden werd mij door criticus Kenneth van der Zijl tot mijn verbazing gevraagd wat de gouden tip was om (op jonge leeftijd) een roman te schrijven. Ik haalde mijn schouders op, ik vond het een onzinnige vraag. Nu zou ik het antwoord wel weten: zet rustige muziek op, zet je computer aan, open Word en schrijf iets op in dezelfde taal waarin je spreekt. En denk ondertussen geen seconde dat je vernieuwend bent. Dan kan het zomaar nog goed komen.
Ten slotte, Floor, lijkt op de zaken vooruit lopen me gaan manco zolang je het maar blijft doen.
khnilka 10:44 am on November 4, 2010 Permalink | Log in to Reply
Floor, leuk essay! Ik denk dat dit iets algemeens is wat momenteel speelt bij jongeren. Het is in ieder geval iets waar ik me mee kan indentificeren en dan vooral ‘en ik vraag me met enige regelmaat af of ik ook te veel mensen ben’.
Ilika Polderman 11:03 am on November 4, 2010 Permalink | Log in to Reply
In deze wereld willen we allemaal heel veel, maar blijkbaar willen anderen dat dan ook en gaan we aan onszelf twijfelen en dan stoppen we er maar weer mee. Dit essay spreekt mij persoonlijk ook erg aan. Misschien vragen we ons allemaal wel eens af of we teveel mensen zijn, maar de manier waarop jij het beschrijft in je essay is heel erg mooi. Schrijven is blijkbaar wel iets waar je goed in bent. En waarom wil iemand schrijven? Om zo veel mogelijk mensen te bereiken? Om een beroemd schrijver te worden? Of gewoon omdat iemand het leuk vindt? Ik ga voor het laatste. Het einddoel moet volgens mij niet zijn een boek uit te geven, maar gewoon plezier hebben in het schijven. En mocht ineens iets wat je schrijft uitgegeven worden dan is dat mooi meegenomen. Maar blijft vooral plezier hebben in wat je doet.
Ik wilde vroeger een beroemd schrijver worden. Tegenwoordig vind ik het vooral leuk om te schrijven en maakt het niet veel uit of mensen het lezen. Als ik iets leuks schrijf mogen mensen het heus wel lezen, maar meer dan de helft vind ik voornamelijk leuk om te maken en niet goed genoeg om te laten lezen. Maar ik heb in ieder geval veel plezier gehad tijdens het schrijven.
liespeeters 3:46 pm on November 4, 2010 Permalink | Log in to Reply
Mooi geschreven Floor !
Soms denk ik dat dat het idee van discoursen niet werkt en jouw essay bevestigd dit in zekere zin. Want hoe komt je in een het discours van schrijvers ? Heel veel mensen schrijven..maar het zijn geen schrijvers (is er dan ook een ”niet-schrijvers”-discours van mensen die schrijven..?). Waarschijnlijk moet men een succesvol boek schrijven…maar hoe doe je dat ? Beroemd worden en memoires schrijven ?
Volgens mij is het niet makkelijk om succesvol te worden maar is dit ook wel een goed doel ? Succesvol zijn in dat wat je leuk vindt en dat waar je goed in bent, is een privilege. Het kan gaan om schrijven, koken, voetballen etc. Het is natuurlijk wel een mooi streven alleen ik denk dat het ook een grote teleurstelling kan zijn.
”If you want to write, write”, Ernest Hemingway.
mickeypotthoff 2:27 pm on November 5, 2010 Permalink | Log in to Reply
Heel leuk, aansprekend geschreven stuk wat waarschijnlijk voor ieder van ons wel relevant is. Succesvol zijn, beroemd zijn, en erkend worden zijn niet makkelijk en daarom lukt het ook weinig mensen echt. Inderdaada denk ik ook dat dit momenteel voornamelijk speelt bij jongeren en waar makkelijk mee te identificeren is.
winonah 2:52 pm on November 5, 2010 Permalink | Log in to Reply
Erg goed geschreven en ik denk inderdaad dat dit voor veel mensen herkenbaar is, de reacties hiervoor vatten het al mooi samen.
Anne van der Klift 7:09 pm on November 5, 2010 Permalink | Log in to Reply
Ik heb eigenlijk weinig nieuws toe te voegen aan bovenstaande reacties, maar wil toch nog even reageren, want wat een leuk stuk! Ik vroeg me aanvankelijk af waar het heen ging, maar toch bleek het een bestemming te hebben en een toepassing van de literatuur. Erg leuk om te lezen!
lara 10:20 pm on November 7, 2010 Permalink | Log in to Reply
Die zelfbewustheid wat het kunst maken betreft vind ik erg herkenbaar. Ik bewonder mensen die daar totaal niet mee bezig zijn, zoals de Amerikaan Henry Darger, die zijn leven lang obsessief tekende en pas na zijn dood ‘ontdekt’ werd. Of de Franse schilder Henri Rousseau. Er is intussen ook een term voor deze groep mensen: ‘outsider artists’. Zij zijn niet bezig met beroemd worden, maar worden na hun dood alsnog in de kunstwereld gecorporeerd en geïnstitutionaliseerd. Terwijl anderen dit een leven lang najagen en het nooit bereiken. Een kluizenaar als Darger was niet bezig met de notie vernieuwend te willen zijn, maar wordt in een discours geplaatst door de heersende kunstwereld. Vervolgens bekijk ik zijn kunst door een bepaalde bril die niet door mij is opgezet. Erg complex allemaal. Ik wil meer over zijn werk weten, maar zonder de waarden die er door de kunstwereld opgelegd zijn te incorporeren.
Over schrijven gesproken; zei Roald Dahl niet tegen de kinderen die bij hem langskwamen dat ze vooral geen schrijver moesten worden, omdat de enige schrijvers degenen zijn die het ondanks alles toch doen?
Daphne Boutens 12:13 am on November 12, 2010 Permalink | Log in to Reply
Ten eerste, ik wou dat ik zo kon schrijven als jij, Floor.
Ten tweede, ik snap niet helemaal waarom je zou gaan schrijven omdat je vernieuwend wil schrijven, of omdat je beroemd wil worden of erkenning wilt. Je schrijft toch gewoon vanuit jezelf en wat jij wilt schrijven? Wat daar dan weer de uitwerking van is, is voor de schrijver niet zo belangrijk. Wat dat betreft ben ik het eens met llika. Je schrijft omdat jij daar behoefte aan hebt, niet omdat de wereld zo nodig behoefte heeft aan vernieuwing. Dan lijkt het me ook geen echte vernieuwing, maar wordt het nep.
floork 3:52 pm on November 12, 2010 Permalink | Log in to Reply
Hallo! Bedankt voor alle reacties. Met de meeste opmerkingen die worden gemaakt ben ik het helemaal eens maar ik wil toch nog even iets toelichten.
De reden dat ik dit essay heb geschreven is omdat ik behalve de behoefte heb om te schrijven, er ook af en toe behoefte aan heb om gelezen te worden. Dus ging ik op de beschreven zoektocht op het internet die concludeerde in de meest demotiverende feiten in de geschiedenis van de demotiverende feiten. Onverassend genoeg. Ik weet dat voor ieder verhaal over acceptatie na 100 afwijzingen er miljoenen verhalen zijn over mensen die hun hele leven lang hebben geschreven en onerkend, arm en alleen zijn gestorven. Ik weet dat economie, medicijnen of rechten de meer verantwoordelijke studiekeuzes zouden zijn geweest, maar ik weet ook dat wanneer ik in staat ben fictieve personages te creëren die leven, en ademen, en voelen, en ervaren, dit allemaal niet uitmaakt. Of in ieder geval minder uitmaakt. Het gaat hier niet om succes of vernieuwing, zelfs niet om erkenning. Ik blijf toch stoïcijns die stomme korte verhalen van me schrijven, omdat ik er niks aan kan doen, het is geen keuze. Als je eenmaal besloten hebt iets te gaan doen, waarom zou je het dan niet blijven doen tot je er beter in wordt?
Vernieuwing, succes en erkenning zijn zoals vele van jullie opmerkten geen goed doel en dat is ook niet waar ik naar streef. In alle eerlijkheid moet ik toegeven dat ik vrij ambitieloos door het leven ga, de uitzondering misschien zijnde dat ik graag mijn geld zou willen verdienen met mijn enige talent, als je het zo zou kunnen noemen, namelijk het lezen van obscure literatuur, er over praten, en de mensen imiteren die dit hebben geschreven. Als ik beroemd had willen worden was ik wel een sekte begonnen. Maar daar is het gelukkig nooit te laat voor.