For Freud as for Kant, it is a matter of an autonomous faculty that can be defined but not learned: “The lack of judgement,” Kant says, “is properly what one calls stupidity, and for his vice there is no remedy.” The scientist is no more spared this vice than anyone else.
Certeau, 73
Updates from Lourens ter Veen RSS Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts
-
Lourens ter Veen
-
Lourens ter Veen
“Thus all that appears to our eyes is a truth conceived as a richness, a fecundity, a gentle and insidiously universal force, and in contrast we are unaware of the will to truth, that prodigious machinery designed to exclude.”
-
Lourens ter Veen
Universiteit en universaliteit
“Elk aan beperkende regels gebonden vechten is reeds daardoor een vorm van spel, en wel de meest intensieve, energische, en tegelijk meest voor de hand liggende vorm van spelen.”
Johan Huizinga, Homo LudensFriedrich Nietzsche meende ooit dat de mens als een mug is, die al rondvliegend zich het belangwekkende middelpunt van het universum waant, in een betoog waarin hij onder meer stelde dat elke vorm van kennisordening een manier is om de waarheid te onderwerpen aan ons kenvermogen, en daarmee de waarheid manipuleert . Dat betoog is op z’n zachtst gezegd snedig, hij haalt er vernietigend en in alle ernst mee uit naar de pretenties van de zich wetend wanende mens, en dat op overtuigende wijze. Toch, als het om de rigiditeit van die failliet verklaarde rede gaat, dient datzelfde betoog zich als uitstekend voorbeeld aan. Het is opvallend: de rede laat zich, zelfs wanneer zij zichzelf ondermijnd, gewichtig gelden, neemt zichzelf hoog op, lijkt besmet met ongeneeslijke hoogmoed en gebrek aan zelfrelativering. Want zelfs daar waar consensus bestaat over de (metafysische) zinloosheid en absurditeit van ons onttoverde bestaan heeft de wetenschap haar geringschatte pijler, de rede, niet van haar meerbaar kunnen ontdoen. Daarom: een klein pleidooi voor het spelelement.
-
Lourens ter Veen
“Only engaged knowledge about the people and knowledge about the destiny of the state that keeps itself in readiness, only these create, at one with the knowledge about the spiritual mission, the primordial and full essence of science, whose full realization is our task – supposing that we submit to the distant command of the beginning of our spiritual-historical being (Dasein).”
Heidegger, 477 -
Lourens ter Veen
Probeerde te embedden en het lukte niet
-
Jeroen
Als je erop klikt doet ie het prima als embed.
-
Lourens ter Veen
ja, het was meer als verklaring voor twee nutteloze posts bedoeld. Waarvoor natuurlijk ook excuses.
-
-
-
Lourens ter Veen
mickeypotthoff, 
crispiness, 
lourens, and
jwhiah 12:21 am on October 3, 2010 Permalink | Log in to Reply
Dag Lourens,
Voor zover ik jou stuk goed heb begrepen mag ik hieruit herleiden dat je het spel ziet als oplossing van de spagaat van Nietzsche. Maar ik vroeg mij eigenlijk af of ook niet in het spelelement de rede verstopt zit. Een spel heeft toch ook spelregels?
Gr. Jing
nikkidekker 4:09 pm on October 3, 2010 Permalink | Log in to Reply
Hee Lourens,
een heel interessant stuk! Ik vroeg me wel af; “wetenschap haar geringschatte pijler, de rede, niet van haar meerbaar kunnen ontdoen. Daarom: een klein pleidooi voor het spelelement.” – het wordt me hieruit nog niet helemaal duidelijk waarom precies het spelelement. Er zijn immers veel andere alternatieven voor rationele wetenschap; de standpoint theory, waarbij men ervan uit gaat dat elke wetenschapper een bepaald perspectief heeft wat zijn onderzoek beïnvloed en waar hij voor uit moet komen, of de fenomenologie, die eveneens meer waarde toekent aan het subject, maar niet zozeer aan diens redenaties als wel aan diens ervaringen. Hoe denk je over deze opties?
“In Homo Ludens smeedde Johan Huizinga de term puerilisme, een die naar aanleiding van de virulente, binnenvetterige partijvorming die begin jaren 30 plaatsvond.” Dit begrijp ik niet goed. Wat voor partijvorming? Binnenvetterig? Puerillisme? Zou je dit wat meer toe kunnen lichten?
Tot slot; geloof je echt dat er competitie is tussen student en docent? Is er niet veel meer competitie tussen studenten onderling? En staat competitie gelijk aan spel? Het lijkt mij dat er meer vereisten zijn voor een spel; de spelregels waar jwhiah het over heeft, een scheidsrechter, een eindtijd?
crispiness 12:15 pm on October 7, 2010 Permalink | Log in to Reply
Nikki en Jing, jullie gegeven commentaar is zeer logisch in te passen in Lourens stuk – ik, echter, heb het anders gelezen en een heel ander idee van ‘het spel’ uit de tekst gelicht. Als volgt: wellicht is ‘het spel’, zoals Lourens het hier begrijpt, niet zozeer om wat wij allemaal relateren aan spelletjes, maar de basalere vorm van spelen, zoals je die vindt bij jonge hondjes en jonge kinderen. Spelregels en scheidsrechters en kanskaarten en Kolonel van Geelen in de serre met de loden pijn zijn allemaal elementen die spelletjes en spelen interessanter maken, maar zijn niet strikt noodzakelijk om tot een spel te komen, toch? Volgens mij heeft Lourens het hier eerder over een speelse mindset, waarbij de Verlichtingsidealistische Rede tot een zekere mate van inkeer wordt gebracht. Door speelsheid te introduceren in het spel der wetenschap, is er de mogelijkheid voor de rede om zichzelf niet zo dwangmatig serieus te nemen. Zodoende kan het spel opengebroken worden om andere, subversievere elementen toe laten en de lijnen te vervagen tussen tegengestelde en schijnbaar onverenigbare begrippen als theorie/praktijk, het natuurlijke en het cultuur bepaalde, etc.
(Het enige wat ik niet goed te plaatsen weet is hoe ‘competitiviteit’ zich verhouden zou moeten tegenover het spel. Het lijkt mij onmogelijk om dit uit elke vorm van spel te verwijderen, maar dit lijkt wel gesuggereerd te worden…)
jorisbrakkee 11:51 am on October 8, 2010 Permalink | Log in to Reply
Volgens mij kan ‘competitiviteit’, wat trouwens een mooi woord is, best uit het spel gehaald worden, alleen inderdaad niet uit elke vorm van spel, ik vind een interessantere vraag of het uit de mens zelf te halen is. Is dit niet het geval, dan moet het ook in de wetenschap zoals wij die nu kennen te vinden zijn (zie alle Nobelprijzen die nu worden uitgereikt), dus mag het ook best in de spelende wetenschap (Scientia Ludens? mijn latijn is niet meer wat het geweest is) aanwezig zijn.
Verder denk ik dat de spelende wetenschap meer kan bijdragen, juist ook zonder spelregels, scheidsrechters, gele kaarten etc. Zie de nobelprijs voor de natuurkunde van dit jaar, uitgereikt aan de Russische Nederlander Andre Geim voor het ‘ontdekken’ van Grafeen, een kennelijk briljant materiaal (supersterk, supergeleidend, en heel flexibel), ontdekt door met stukjes plakband grafiet van potloden (lichte overdrijving, als u mij toestaat) te trekken. Stukjes plakband…
Deze zelfde man heeft ooit de Ignobel Prijs gewonnen, een prijs speciaal voor spelende wetenschappers, zo klinkt het tenminste in mijn oren, voor “Achievements that first makes people laugh, then makes them think.” (van de Ignobel website: http://improbable.com). Hij heeft een kikker (en een sprinkhaan, en nog wat kleine, levende, dieren) laten zweven in een supersterk magnetisch veld, waarna ze vrolijk verder leefden. De winnaars van dit jaar? Iemand die met een kleine helikopter walvissnot verzamelde, en een Tilburger die ontdekte dat achtbaanritjes goed zijn tegen asthma. Spelend wetenschap bedrijven levert wel degelijk wat op.
nikkidekker 5:09 pm on October 12, 2010 Permalink | Log in to Reply
Hallo crispiness,
Ik moet toegeven dat ik ook na twee keer lezen je reactie nog niet helemaal begrijp. Hoe zie jij de speelsheid van jonge hondjes en jonge kinderen? Naar mijn idee gaat het hier om een grenzen testen, macht uitoefenen, regels en straf bepalen. Denk aan het bijten van jonge hondjes en het doktertje spelen van jonge kinderen. Bovendien is het spel van jonge kinderen nooit ‘basaal speels’, maar juist een platform van de baas spelen over anderen, de regels maken, rebelleren en kleineren.
“Door speelsheid te introduceren in het spel der wetenschap, is er de mogelijkheid voor de rede om zichzelf niet zo dwangmatig serieus te nemen.”
Zou je dit wat concreter kunnen maken? Hoe introduceren we ‘speelsheid’ in wetenschap, en hoe zorgt dat voor minder serieusheid?
crispiness 6:17 pm on October 13, 2010 Permalink | Log in to Reply
Hey Nikki,
je hebt helemaal gelijk wanneer je stelt dat spelen een uiting is van een natuurlijke drang tot macht en grensafbakening. Deze drang zou ik gelijk stellen aan het idee van competitiviteit, wat, naar mijn inziens niet uit het idee van ‘spel’ weg te halen valt (en wellicht hetgeen is wat spelen definieert), terwijl Lourens dit wel lijkt te impliceren. Met ‘basaal speels’ bedoelde ik het spel waarin de regels en de machtspositie flexibel zijn en continu veranderen. Het spel van kinderen en puppies is wel onderhevig aan onbewust gerealiseerde spelregels, maar deze zijn vloeibaar en veranderen met het spel.
“Zou je dit wat concreter kunnen maken? Hoe introduceren we ‘speelsheid’ in wetenschap, en hoe zorgt dat voor minder serieusheid?”
Dit was in zekere zin een samenvatting van Lourens’ punt: “Spel is zodoende een verzoening van het Socratisch model dat Jaspers voorstaat en Heideggers strijd als wezenskenmerk. De dynamiek die er bovendien eigen aan is maakt dat grenzen vervagen; in speelsheid is veel geoorloofd, het verlicht mogelijke agressie en tegenstellingen, botsingen en de daaraan inherente opwinding zijn een pré, en dat alles laat men zich wedervaren met een gezonde mate van relativeringsvermogen. Die dynamiek en dat relativeringsvermogen hebben mogelijk hun uitwerking op de grenzen van de universiteit: de dynamiek is gunstig voor de interactie, zowel tussen vakgebieden als voor hoe de universiteit zich tot de maatschappij verhoudt, dat relativeringsvermogen dat kan op zijn beurt weer positieve uitwerking hebben de ontworsteling aan intellectualisme.”
Deze mijn idee zou het element van speelsheid het wetenschappelijke speelveld openbreken, door aan de bestaande regels, wetten en grenzen te tornen. De drempel om iets nieuws en volslagen anders te proberen zou lager komen te liggen, omdat het idee dat wetenschappelijk een inherent serieus iets is losgelaten wordt. Wetenschappers zouden het op deze manier makkelijker moeten vinden om paden in te slaan die misschien niet van bijzonder groot belang lijken zijn en tegen de gevestigde orde indruisen. Dit zou daarnaast ook de regels van het instituut dat de wetenschap huisvest soepeler moeten maken, zodat (bijv.) interdisciplinaire kruisbestuiving makkelijker wordt.
Ik hoop dat het zo allemaal wat helderder is.
mickeypotthoff 3:09 pm on November 5, 2010 Permalink | Log in to Reply
Het spel zoals ´crispiness´ in zijn reactie beschrijft heeft voor mij een grotere duidelijkheid dan als wat er beschreven is in het essay. Dat wil niet zeggen dat de conclusie, namelijk dat deze belanrijk en mogelijk als vitaal aspect worden beschouwd, verkeerd is. Hiermee ben ik ik het namelijk wel eens, al is het via een omweg.